100 lat po katastrofie tunguskiej

W syberyjski poranek 1908 roku, niedaleko rzeki Podkamienna Tunguska miało miejsce jedno z najbardziej zagadkowych zdarzeń XX wieku. W czerwcu 2008 roku minie setna rocznica tego wydarzenia, co zostanie wykorzystane do promocji Rosyjskiego Regionu Evenkiya.

Katastrofa tunguska to określenie wydarzenia z 30 czerwca 1908 roku w tajdze, w środkowej Syberii nad rzeką Podkamienna Tunguzka niedaleko jeziora Bajkał. Doszło tam wówczas do ogromnej eksplozji, która powaliła drzewa w promieniu 40 kilometrów, widziana była w promieniu 1500 km, słyszana w promieniu 4500 kilometrów, zaś niezwykle silny wstrząs zarejestrowały wówczas sejsmografy na całej Ziemi, a wreszcie — dzięki szczególnemu położeniu Słońca w okresie przesilenia letniego, wskutek odbijania światła przez pył, będący efektem eksplozji — we wszystkich europejskich miastach zaobserwowano zjawisko "białej nocy"(czyli kilkudniowe świecenie nocnego nieba). Zaobserwowano też zmniejszenie przejrzystości powietrza w Kalifornii. Uderzenie było tak silne, że ówczesne rosyjskie magnetometry pokazywały w jego rejonie drugi biegun północny.

Jest wiele zagadek i niejasności dotyczących tej katastrofy. Przede wszystkim, wciąż do końca nie wiadomo, co wywołało tak potężny wybuch. Inną niewyjaśnioną zagadką są różne relacje świadków z rejonu rzeki Angara oraz z rejonu rzeki Dolna Tunguzka; relacje te mówią m.in. o różnych kierunkach przemieszczania się obiektu oraz o różnym czasie w którym obiekt został zaobserwowany. Świadkowie z okolic Angary mówią o wczesnym ranku, Dolnej Tunguski — o popołudniu. Kolejną tajemnicę stanowi fakt istnienia trzech wywałów drzew na terenie katastrofy, co także zdaje się potwierdzać, iż katastrofa tunguska nie była dziełem jednego obiektu.

Zdarzenie znane jako uderzenie meteorytu Tunguskiego, fascynuje naukowców, pisarzy, artystów i zwykłych ludzi już od stu lat. Do dziś dokładnie nie wiadomo, co tak naprawdę doprowadziło do tego zdarzenia, choć jego skutków doświadczyli wszyscy mieszkańcy świata. Najbardziej wiarygodne teorie głoszą, że katastrofę spowodował wybuch meteorytu lub komety na wysokości pięciu lub dziesięciu kilometrów nad ziemią. Można również znaleźć teorie zgodnie, z którą wybuch był spowodowany przez wydobywający się z ziemi gaz. Istnieją również hipotezy zgodnie, z którymi wybuch spowodowała niewielka czarna dziura, próba bomby wodorowej lub eksplozja uszkodzonego statku kosmicznego UFO. Niezależnie jednak od przyczyny zdarzenia, doprowadziło ono do zniszczeń zarówno w świecie przyrody jak i mieszkańców regionu- szczególnie rdzennych Tunguzów. Wybuch spowodował straty w dobytku mieszkańców i powalenie drzew na obszarze około 3000 km² - czyli blisko sześciokrotnie większym niż obszar Warszawy.

Wszystko to jest przyczyną, dla której planowane w dniach 27-30 czerwca br. obchody rocznicowe nie tylko będą dotyczyły samego zdarzenia, ale również dotkną problemów związanych z ochroną środowiska i kultury regionu Evenkiya. Władze wydadzą na wydarzenia rocznicowe 6 milionów rubli (163.000EUR). Główne obchody odbędą się we wsi Vanavara w ramach Festiwalu Cudu Tunguskiego (Tunguska Divo Festival). Organizatorzy spodziewają się, że na imprezie będzie obecnych kilka tysięcy gości: naukowców, studentów, turystów, dziennikarzy itp. Uczczenie wydarzeń tunguskich planują również Polacy, biorący udział w wyprawie z okazji obchodzonej rocznicy. Wśród uczestników znajdzie się m.in. Krzysztof Michniewicz – Dyrektor Generalny Incentive Concept Poland i podróżnik dr Jarosław Kapiński. Członkowie wyprawy planują pokonać pieszo tajgę oraz dotrzeć do miejsca katastrofy dokładnie 30 czerwca 2008 r. czyli równo w 100 lat po wydarzeniu.

Obchody rocznicowe z całą pewnością będą stanowiły ważne wydarzenie, ponieważ zwrócą oczy wielu ludzi na region Evenkiya oraz na problemy globalnego świata, jak zanieczyszczenie środowiska i zanikanie lokalnych kultur. Znaczenie ma również polska wyprawa, dzięki której do naszego kraju dotrą informacje na temat wciąż rzadko odwiedzanego przez naszych rodaków regionu. Być może nawet któreś z tych wydarzeń doprowadzi do tego, że tajemnica zdarzenia z przed stu lat w końcu zostanie rozwikłana...